Buổi 5 : ĐỀ TÀI VÀ CHỦ ĐỀ 🛑 BƯỚC 1: HIỂU BẢN CHẤT BẰNG HÌNH ẢNH "QUẢ DƯA HẤU" Để học sinh yếu dễ hình dung, hãy ví tác phẩm văn học như một Quả dưa hấu: 1. ĐỀ TÀI là "Vỏ dưa" (Cái nhìn thấy ngay bên ngoài): o Câu hỏi thần chú để tìm: Truyện này viết về cái gì / về ai / về sự việc gì? [Cánh diều] o Đặc điểm: Chỉ là những từ ngữ rất ngắn gọn (từ 2 đến 4 từ), chưa có cảm xúc gì cả. 2. CHỦ ĐỀ là "Ruột dưa ngọt ngào" (Ý nghĩa ẩn giấu bên trong): o Câu hỏi thần chú để tìm: Tác giả viết truyện này để ngợi ca ai, phê phán ai, hay khuyên chúng ta điều gì? o Đặc điểm: Bắt buộc phải viết thành một câu văn dài, hoàn chỉnh và có ý nghĩa giáo dục. ________________________________________ 📌 BƯỚC 2: CÔNG THỨC "CÀI ĐẶT" ĐỂ VIẾT KHÔNG BAO GIỜ SAI Khi đi thi, cứ gặp câu hỏi yêu cầu xác định Đề tài và Chủ đề, hãy áp đặt đúng bộ khung công thức này vào giấy nháp: 1. Công thức viết ĐỀ TÀI: Đề tài = [Chủ thể/Sự việc chính của truyện] (Chỉ viết cụm từ ngắn, không có dấu chấm cuối câu) 2. Công thức viết CHỦ ĐỀ (Chọn 1 trong 3 mẫu cố định sau): • Mẫu 1 (Truyện ca ngợi anh hùng): "Truyện nhằm ngợi ca [tên nhân vật] và khẳng định sức mạnh của [lòng yêu nước/tình đoàn kết]." • Mẫu 2 (Truyện có người tốt - kẻ xấu): "Truyện thể hiện ước mơ công lý của nhân dân về triết lý ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác; đồng thời phê phán kẻ [tham lam/gian xảo]." • Mẫu 3 (Truyện giải thích tự nhiên/địa danh): "Truyện nhằm giải thích nguồn gốc của [hiện tượng/địa danh] và ca ngợi [sức mạnh/khát vọng] của người xưa." ________________________________________ 📊 BƯỚC 3: 5 VÍ DỤ CHI TIẾT "CẦM TAY CHỈ VIỆC" (Phân tích mẫu dựa trên các truyện dân gian trong chương trình lớp 6) 1. Ví dụ 1: Truyện "Thánh Gióng" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về Gióng đi đánh giặc. => Đề tài: Đánh giặc giữ nước / Người anh hùng. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 1. => Chủ đề: Truyện nhằm ngợi ca người anh hùng Thánh Gióng và khẳng định sức mạnh đoàn kết chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta. 2. Ví dụ 2: Truyện "Thạch Sanh" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về chàng dũng sĩ Thạch Sanh dũng cảm. => Đề tài: Người dũng sĩ dũng cảm / Truyện cổ tích thần kì. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 2. => Chủ đề: Truyện thể hiện ước mơ công lý của nhân dân về triết lý ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác; đồng thời phê phán kẻ gian xảo, cướp công như mẹ con Lý Thông. 3. Ví dụ 3: Truyện "Sơn Tinh, Thủy Tinh" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về trận lụt hoành hành. => Đề tài: Lũ lụt, thiên tai. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 3. => Chủ đề: Truyện nhằm giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm ở đồng bằng Bắc Bộ và ca ngợi sức mạnh, ý chí chế ngự thiên tai của người Việt cổ. 4. Ví dụ 4: Truyện "Sự tích Hồ Gươm" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về khởi nghĩa Lam Sơn và rùa vàng. => Đề tài: Kháng chiến chống giặc Minh / Hoàn trả gươm báu. • Cách tìm Chủ đề: => Chủ đề: Truyện ca ngợi tính chất chính nghĩa, toàn dân của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và giải thích tên gọi Hồ Gươm, đồng thời thể hiện khát vọng h
Buổi 5 : ĐỀ TÀI VÀ CHỦ ĐỀ 🛑 BƯỚC 1: HIỂU BẢN CHẤT BẰNG HÌNH ẢNH "QUẢ DƯA HẤU" Để học sinh yếu dễ hình dung, hãy ví tác phẩm văn học như một Quả dưa hấu: 1. ĐỀ TÀI là "Vỏ dưa" (Cái nhìn thấy ngay bên ngoài): o Câu hỏi thần chú để tìm: Truyện này viết về cái gì / về ai / về sự việc gì? [Cánh diều] o Đặc điểm: Chỉ là những từ ngữ rất ngắn gọn (từ 2 đến 4 từ), chưa có cảm xúc gì cả. 2. CHỦ ĐỀ là "Ruột dưa ngọt ngào" (Ý nghĩa ẩn giấu bên trong): o Câu hỏi thần chú để tìm: Tác giả viết truyện này để ngợi ca ai, phê phán ai, hay khuyên chúng ta điều gì? o Đặc điểm: Bắt buộc phải viết thành một câu văn dài, hoàn chỉnh và có ý nghĩa giáo dục. ________________________________________ 📌 BƯỚC 2: CÔNG THỨC "CÀI ĐẶT" ĐỂ VIẾT KHÔNG BAO GIỜ SAI Khi đi thi, cứ gặp câu hỏi yêu cầu xác định Đề tài và Chủ đề, hãy áp đặt đúng bộ khung công thức này vào giấy nháp: 1. Công thức viết ĐỀ TÀI: Đề tài = [Chủ thể/Sự việc chính của truyện] (Chỉ viết cụm từ ngắn, không có dấu chấm cuối câu) 2. Công thức viết CHỦ ĐỀ (Chọn 1 trong 3 mẫu cố định sau): • Mẫu 1 (Truyện ca ngợi anh hùng): "Truyện nhằm ngợi ca [tên nhân vật] và khẳng định sức mạnh của [lòng yêu nước/tình đoàn kết]." • Mẫu 2 (Truyện có người tốt - kẻ xấu): "Truyện thể hiện ước mơ công lý của nhân dân về triết lý ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác; đồng thời phê phán kẻ [tham lam/gian xảo]." • Mẫu 3 (Truyện giải thích tự nhiên/địa danh): "Truyện nhằm giải thích nguồn gốc của [hiện tượng/địa danh] và ca ngợi [sức mạnh/khát vọng] của người xưa." ________________________________________ 📊 BƯỚC 3: 5 VÍ DỤ CHI TIẾT "CẦM TAY CHỈ VIỆC" (Phân tích mẫu dựa trên các truyện dân gian trong chương trình lớp 6) 1. Ví dụ 1: Truyện "Thánh Gióng" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về Gióng đi đánh giặc. => Đề tài: Đánh giặc giữ nước / Người anh hùng. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 1. => Chủ đề: Truyện nhằm ngợi ca người anh hùng Thánh Gióng và khẳng định sức mạnh đoàn kết chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta. 2. Ví dụ 2: Truyện "Thạch Sanh" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về chàng dũng sĩ Thạch Sanh dũng cảm. => Đề tài: Người dũng sĩ dũng cảm / Truyện cổ tích thần kì. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 2. => Chủ đề: Truyện thể hiện ước mơ công lý của nhân dân về triết lý ở hiền gặp lành, cái thiện chiến thắng cái ác; đồng thời phê phán kẻ gian xảo, cướp công như mẹ con Lý Thông. 3. Ví dụ 3: Truyện "Sơn Tinh, Thủy Tinh" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về trận lụt hoành hành. => Đề tài: Lũ lụt, thiên tai. • Cách tìm Chủ đề: Áp dụng Mẫu 3. => Chủ đề: Truyện nhằm giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm ở đồng bằng Bắc Bộ và ca ngợi sức mạnh, ý chí chế ngự thiên tai của người Việt cổ. 4. Ví dụ 4: Truyện "Sự tích Hồ Gươm" • Cách tìm Đề tài: Truyện viết về khởi nghĩa Lam Sơn và rùa vàng. => Đề tài: Kháng chiến chống giặc Minh / Hoàn trả gươm báu. • Cách tìm Chủ đề: => Chủ đề: Truyện ca ngợi tính chất chính nghĩa, toàn dân của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và giải thích tên gọi Hồ Gươm, đồng thời thể hiện khát vọng h
Created using ChatSlide
Bài viết này giúp phân biệt giữa đề tài và chủ đề, với đề tài là nội dung chính và chủ đề là người thực hiện. Tiếp theo, hướng dẫn áp dụng công thức khi làm bài, nhấn mạnh việc chọn mẫu và kiểm tra ý nghĩa. Cuối cùng, luyện tập qua các truyền thuyết dân gian lớp 6, như Thành Giống và Thạch Sanh, để hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa và bài học cuộc sống.