Giới thiệu về mô hình nhân tế bào và màng tế bào sinh học SLIDE 1: Trang bìa MÀNG TẾ BÀO VÀ NHÂN TẾ BÀO SLIDE 2: 1. Màng tế bào (Cấu trúc, tính chất và chức năng) 2. Nhân tế bào (Cấu trúc, chất nhiễm sắc và chức năng) 3. Mối liên hệ giữa màng tế bào và nhân tế bào. SLIDE 3: Khái niệm chung về màng tế bào • Màng tế bào (màng sinh chất) là lớp màng mỏng bao bọc bên ngoài tế bào, ngăn cách môi trường bên trong tế bào với môi trường ngoại bào. • Vai trò sơ bộ: • Bảo vệ tế bào, kiểm soát sự ra vào của các chất (tính thấm chọn lọc). SLIDE 4: Cấu trúc hóa học và mô hình khảm động Thành phần cấu tạo chính: • Lớp kép phospholipid: Đầu ưa nước hướng ra ngoài và vào trong, đuôi kỵ nước hướng vào nhau. • Protein: Gồm protein xuyên màng và protein bám màng (đảm nhận chức năng vận chuyển, thụ thể, enzyme). • Carbohydrate (Glycoprotein, Glycolipid): Nhận diện tế bào. • Cholesterol (ở tế bào động vật): Giúp ổn định tính lỏng và độ bền cơ học của màng. • Mô hình "Khảm động": • Khảm: Các phân tử protein khảm trên nền lớp kép lipid. • Động: Các phân tử lipid và protein có thể di chuyển linh hoạt trên bề mặt màng. SLIDE 5: Tính thấm chọn lọc: Cho phép một số chất đi qua dễ dàng, ngăn cản các chất khác. • Các cơ chế vận chuyển qua màng: • Vận chuyển thụ động: Khuếch tán đơn giản, khuếch tán tăng cường, thẩm thấu (không tiêu tốn năng lượng ATP). • Vận chuyển chủ động: Đi ngược gradient nồng độ (tiêu tốn ATP). • Xuất bào và nhập bào: Vận chuyển các phân tử lớn/khối lượng lớn. • Truyền tin và nhận diện: Tiếp nhận tín hiệu từ môi trường qua các thụ thể trên màng. SLIDE 6: • Nhân tế bào là "trung tâm đầu não" hoặc trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào nhân thực. • Đặc điểm: • Hầu hết các tế bào nhân thực chỉ có một nhân (một số ngoại trừ như hồng cầu chín không nhân, tế bào cơ vân có nhiều nhân). SLIDE 7: Màng nhân (Vỏ nhân): • Là màng kép gồm màng ngoài và màng trong. • Có các lỗ nhân (nuclear pores) giúp kiểm soát sự trao đổi phân tử giữa nhân và tế bào chất (RNA đi ra, protein đi vào). • Dịch nhân (Nucleoplasm): • Chất nền lỏng bên trong nhân. • Hạt nhân (Nucleolus): • Nơi tổng hợp rRNA và lắp ráp các tiểu phần ribosome. • Chất nhiễm sắc (Chromatin): • Gồm DNA liên kết với protein histone. Khi tế bào phân bào, chromatin xoắn lại thành nhiễm sắc thể (NST).SLIDE 8: Chức năng của nhân tế bào • Lưu trữ và bảo vệ thông tin di truyền: Chứa toàn bộ phân tử DNA của tế bào. • Điều hòa mọi hoạt động sống: Thông qua cơ chế phiên mã (từ DNA tạo ra mRNA) để tổng hợp protein quyết định tính trạng và hoạt động của tế bào. • Trung tâm phân bào: Nhân đóng vai trò quyết định trong việc nhân đôi DNA và phân chia tế bào (nguyên phân, giảm phân). SLIDE 9 • Màng tế bào: Biên giới bảo vệ + Cổng kiểm soát giao thương. • Nhân tế bào: Trung tâm chỉ huy + Kho lưu trữ bản thiết kế (DNA). SLIDE 10: