Mövzu: Tədqiqat mövzusunun seçilməsi Elmi tədqiqat insanın ətraf aləmi dərk etmək, mövcud problemləri araşdırmaq və yeni biliklər əldə etmək istəyindən yaranır. Hər bir elmi araşdırmanın başlanğıcında müəyyən bir sual, problem və ya öyrənilməyə ehtiyac duyulan məsələ dayanır. Lakin tədqiqatın uğurlu olması yalnız araşdırma aparmaq bacarığından deyil, ilk növbədə, düzgün mövzunun seçilməsindən asılıdır. Tədqiqat mövzusu elmi işin istiqamətini müəyyənləşdirir, onun məqsədini formalaşdırır və araşdırmanın hansı nəticələrə yönələcəyini göstərir. Mövzunun seçilməsi tədqiqat prosesinin ən mühüm və məsuliyyətli mərhələlərindən biridir. Çünki düzgün seçilməmiş mövzu tədqiqatçının vaxtını səmərəsiz istifadə etməsinə, lazımi mənbələrin əldə olunmasında çətinliklərlə qarşılaşmasına və araşdırmanın elmi əhəmiyyətinin azalmasına səbəb ola bilər. Əksinə, aktual, konkret və tədqiq edilə bilən mövzu elmi işin keyfiyyətini yüksəldir. Müasir dövrdə elmi məlumatların sürətlə artması tədqiqat mövzusunun seçilməsini daha da əhəmiyyətli etmişdir. Tədqiqatçı çoxsaylı məlumatlar arasından araşdırmağa dəyər olan problemi müəyyənləşdirməli, mövzunun elmi və praktiki əhəmiyyətini qiymətləndirməlidir. Bu baxımdan tədqiqat mövzusunun seçilməsi sadəcə maraq doğuran bir sahənin müəyyənləşdirilməsi deyil, elmi düşüncə, təhlil və planlaşdırma tələb edən mürəkkəb prosesdir. 1. Tədqiqat mövzusunun mahiyyəti və əhəmiyyəti Tədqiqat mövzusu elmi araşdırmanın hansı sahəyə, problemə və ya məsələyə həsr olunduğunu ifadə edir. Mövzu tədqiqatın əsas istiqamətini müəyyənləşdirir və araşdırmanın sərhədlərini formalaşdırır. Hər hansı bir sahə üzrə tədqiqat aparmaq istəyən şəxs əvvəlcə həmin sahədə hansı məsələnin öyrənilməyə ehtiyac duyduğunu müəyyən etməlidir. Mövzunun əhəmiyyəti onun elmi və praktiki dəyəri ilə bağlıdır. Elmi əhəmiyyət mövzunun yeni biliklərin əldə edilməsinə, mövcud fikirlərin dəqiqləşdirilməsinə və ya müəyyən problemin daha dərindən öyrənilməsinə xidmət etməsi ilə müəyyən olunur. Praktiki əhəmiyyət isə tədqiqatın nəticələrinin real həyatda, təhsil prosesində, ictimai münasibətlərdə və ya digər sahələrdə tətbiq edilə bilməsi ilə bağlıdır. Məsələn, tarix sahəsində “Azərbaycanın tarixi” kimi geniş mövzu seçmək araşdırmanın konkret istiqamətini müəyyənləşdirmir. Bu mövzu çoxsaylı dövrləri, hadisələri və prosesləri əhatə edir. Lakin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qadınların təhsil hüququ” kimi mövzu daha konkret problemə yönəlir. Belə mövzu üzrə tədqiqat apararkən müəyyən tarixi dövr, hadisələr, sənədlər və mənbələr əsasında elmi nəticələr əldə etmək mümkündür. Bu nümunə göstərir ki, mövzunun konkretliyi tədqiqatın sistemli aparılmasına kömək edir. Tədqiqatçı araşdırmanın sərhədlərini müəyyən etdikdə hansı məlumatlara ehtiyac duyduğunu, hansı mənbələrdən istifadə edəcəyini və hansı nəticələrə gəlməli olduğunu daha aydın görə bilir. 2. Tədqiqat mövzusunun seçilməsinə təsir edən amillər Tədqiqat mövzusunun seçilməsi bir sıra amillərlə bağlıdır. Bu amillərin düzgün qiymə
Mövzu: Tədqiqat mövzusunun seçilməsi Elmi tədqiqat insanın ətraf aləmi dərk etmək, mövcud problemləri araşdırmaq və yeni biliklər əldə etmək istəyindən yaranır. Hər bir elmi araşdırmanın başlanğıcında müəyyən bir sual, problem və ya öyrənilməyə ehtiyac duyulan məsələ dayanır. Lakin tədqiqatın uğurlu olması yalnız araşdırma aparmaq bacarığından deyil, ilk növbədə, düzgün mövzunun seçilməsindən asılıdır. Tədqiqat mövzusu elmi işin istiqamətini müəyyənləşdirir, onun məqsədini formalaşdırır və araşdırmanın hansı nəticələrə yönələcəyini göstərir. Mövzunun seçilməsi tədqiqat prosesinin ən mühüm və məsuliyyətli mərhələlərindən biridir. Çünki düzgün seçilməmiş mövzu tədqiqatçının vaxtını səmərəsiz istifadə etməsinə, lazımi mənbələrin əldə olunmasında çətinliklərlə qarşılaşmasına və araşdırmanın elmi əhəmiyyətinin azalmasına səbəb ola bilər. Əksinə, aktual, konkret və tədqiq edilə bilən mövzu elmi işin keyfiyyətini yüksəldir. Müasir dövrdə elmi məlumatların sürətlə artması tədqiqat mövzusunun seçilməsini daha da əhəmiyyətli etmişdir. Tədqiqatçı çoxsaylı məlumatlar arasından araşdırmağa dəyər olan problemi müəyyənləşdirməli, mövzunun elmi və praktiki əhəmiyyətini qiymətləndirməlidir. Bu baxımdan tədqiqat mövzusunun seçilməsi sadəcə maraq doğuran bir sahənin müəyyənləşdirilməsi deyil, elmi düşüncə, təhlil və planlaşdırma tələb edən mürəkkəb prosesdir. 1. Tədqiqat mövzusunun mahiyyəti və əhəmiyyəti Tədqiqat mövzusu elmi araşdırmanın hansı sahəyə, problemə və ya məsələyə həsr olunduğunu ifadə edir. Mövzu tədqiqatın əsas istiqamətini müəyyənləşdirir və araşdırmanın sərhədlərini formalaşdırır. Hər hansı bir sahə üzrə tədqiqat aparmaq istəyən şəxs əvvəlcə həmin sahədə hansı məsələnin öyrənilməyə ehtiyac duyduğunu müəyyən etməlidir. Mövzunun əhəmiyyəti onun elmi və praktiki dəyəri ilə bağlıdır. Elmi əhəmiyyət mövzunun yeni biliklərin əldə edilməsinə, mövcud fikirlərin dəqiqləşdirilməsinə və ya müəyyən problemin daha dərindən öyrənilməsinə xidmət etməsi ilə müəyyən olunur. Praktiki əhəmiyyət isə tədqiqatın nəticələrinin real həyatda, təhsil prosesində, ictimai münasibətlərdə və ya digər sahələrdə tətbiq edilə bilməsi ilə bağlıdır. Məsələn, tarix sahəsində “Azərbaycanın tarixi” kimi geniş mövzu seçmək araşdırmanın konkret istiqamətini müəyyənləşdirmir. Bu mövzu çoxsaylı dövrləri, hadisələri və prosesləri əhatə edir. Lakin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qadınların təhsil hüququ” kimi mövzu daha konkret problemə yönəlir. Belə mövzu üzrə tədqiqat apararkən müəyyən tarixi dövr, hadisələr, sənədlər və mənbələr əsasında elmi nəticələr əldə etmək mümkündür. Bu nümunə göstərir ki, mövzunun konkretliyi tədqiqatın sistemli aparılmasına kömək edir. Tədqiqatçı araşdırmanın sərhədlərini müəyyən etdikdə hansı məlumatlara ehtiyac duyduğunu, hansı mənbələrdən istifadə edəcəyini və hansı nəticələrə gəlməli olduğunu daha aydın görə bilir. 2. Tədqiqat mövzusunun seçilməsinə təsir edən amillər Tədqiqat mövzusunun seçilməsi bir sıra amillərlə bağlıdır. Bu amillərin düzgün qiymə
Created using ChatSlide
Mövzunun mahiyyəti və əhəmiyyəti tədqiqatın istiqamətini müəyyən edir, elmi və praktiki dəyəri qiymətləndirir. Mövzu seçiminə təsir edən amillər aktuallıq, elmi yenilik və resursların yoxlanılmasıdır. Düzgün mövzu seçimi üçün problem tədqiqat sualına çevrilməli, konkret nümunələr təqdim edilməli və meyarlara uyğun qiymətləndirilməlidir.